تئوری رنگ ها ( color theory )

تئوری رنگ ها یکی از اصلی ترین قواعد در بحث رنگ می باشد. اکثر ما معمار داخلی و متخصص دکوراسیون نیستیم . و این اشکالی ندارد. شما ممکن است فردی باشید که به تئوری رنگ و دکوراسیون داخلی به عنوان یک سرگرمی جالب نگاه می کند. و یا به چشم یک اجبار که برای زیباتر شدن خانه لازم است . در هردو حال در بسیاری از موارد درک زبان رنگ ها می تواند دشوار باشد.

چقدر درباره تئوری رنگ ها می دانید؟ چقدر درباره تئوری رنگ ها شنیده اید؟ در این مقاله سعی داریم تا مطالبی را در مورد تئوری رنگ ها بیان کنیم که برای همه قابل درک باشد. بنابراین به مفاهیم اساسی و اولیه تئوری رنگ می پردازیم. بنابراین برای درک محتوای این مقاله به مدرک فارغ التحصیلی معماری نیازی ندارید. ما در این مطلب به قوانینی که افراد علاقهمند به دکوراسیون داخلی باید در مورد تئوری رنگ ها بدانند می پردازیم.

۱- چرخه رنگ ها ( color wheel ) و نحوه استفاده از آن

چرخه رنگ ها جزو دروسی است که به عنوان یک کودک جوان به شما آموزش داده شده است. مانند بسیاری دیگر از مفاهیم مثل مثلثات و یا انتگرال. اما احتمالا از آن روز تا به حال به آن فکر نکرده اید. با این حال برای اینکه بهتر تئوری رنگ ها را درک کنید شاید بهتر باشد تا به اطلاعات ذخیره شده ذهنتان باز گردید.

به بیان ساده تئوری رنگ یک نوع نمودار تصویری است. که رنگ های مناسب برای ترکیب با هم را در کنار هم به شما نمایش می دهد. در واقع چرخه رنگ ها به طرز موثری تمامی حدس و گمان ها و آزمون و خطاهای اضافی را حذف می کند. بیشتر چرخه های رنگی از ۱۲ رنگ تشکیل شده اند. با این حال در تئوری رنگ ها چرخه رنگ ها می تواند به تعداد بی نهایتی از سایه ها و طیف های مختلف بسط یابد. اگر هنوز چرخه رنگ ها و مبحث تئوری رنگ را به خاطر نیاوردید جای نگرانی نیست.

میلیون ها روش برای دسترسی به چرخه رنگ ها به صورت دیجیتالی وجود دارد. برای مثال وبسایت پالتون این امکان را به شما می دهد . به راحتی پالت رنگی مورد نظر خود را از روی اسکرین کامپیوتر انتخاب و تعیین کنید. این وب سایت و وب سایت های مشابه برای کسانی که به دنبال انتخاب پالت رنگی منوکروم برای طراحی فضای خانه خود می گردند بسیار کاربردی است.

۲- رنگ های اصلی چیست؟

احتمالا با خواندن پاراگراف قبلی این سوال در ذهنتان ایجاد شده که چرا ۱۲ رنگ در چرخه رنگ ها قرار گرفته است؟ اینکه هر چرخه رنگی حداقل شامل ۱۲ رنگ می باشد یک واقعیت است. اما چرا ۱۲؟ در اینجا به شرح این موضوع می پردازیم.

  • رنگ های اولیه: قرمز ، آبی و زرد. رنگ هایی که نمی توان از طریق ترکیب رنگ های دیگر بوجود آورد.
  • رنگ های ثانویه: نارنجی ، بنفش و سبز .رنگ هایی که می توان از طریق ترکیب رنگ های اولیه با هم بوجود آورد.
  • رنگ های ترکیبی: شامل ۶ رنگ که می توان از طریق ترکیب رنگ های اولیه و ثانویه با هم بوجود آورد.

در حالی که برای انتخاب رنگ برای یک دکوراسیون چند رنگ دچار شک و تردید شده اید انتخاب یکی از این ۱۲ رنگ می تواند نقطه شروع خوبی باشد. یکی از این رنگ ها را انتخاب کنید. و بعد از آن شروع به محدود کردن انتخاب ها نمایید. تا جایی که دقیقا به رنگ مورد نظرتان برسید.

رنگ های اصلی-تئوری رنگ ها

۳- استفاده از رنگ های خنثی در پالت رنگی

استفاده از رنگ های خنثی برای خلق یک پالت رنگی هماهنگ. یکی از روش های خوب در تئوری رنگ ها. وقتی شما یک رنگ اولیه را انتخاب می کنید می توانید به سادگی رنگ هایی در همان خانواده تولید کنید. تنها کاری که باید انجام دهید ترکیب آن رنگ با یک رنگ خنثی است. با این روش شما می توانید رنگ هایی روشن تر و تیرتر در طیف رنگی اولیه ایجاد نمایید.

این عمل در اصطلاح معماری با Tint ، shade و tone شناخته می شود. از آنجایی که معادل فارسی دقیقی برای این اصطلاحات در زبان فارسی وجود ندارد ، برای اینکه درک دقیق تری از آنها پیدا کنید بهتر است که این اصطلاحات را با نام اصلی خود در زبان انگلیسی بشناسید. ما در اینجا برای درک بهتر مطلب ترجمه تحت ال

  • Tint (سایه یا سفید آمیخت ) : به عمل روشن تر کردن یک رنگ با اضافه کردن رنگ سفید به آن Tint می گویند.
  • Shade ( سایه تیره ) : به عمل تیره تر کردن یک رنگ با اضافه کردن رنگ مشکی به آن Shade می گویند.
  • Tone ( درجه تیرگی یا توناژ): به عمل تیره کردن یک رنگ در سطحی جزئی با اضافه کردن رنگ خاکستری Tone می گویند.

بسیاری از هنرمندان پیشنهاد می کنند که برای درک بهتر گردانه رنگ ها بهتر است ترکیب رنگ های خنثی با دیگر رنگ ها را به مرحله اجرا بگذارید. این کار به صورت تجربی و عینی میزان تاثیر استفاده از رنگ های خنثی در تئوری رنگ را برای شما آشکار می سازد.

تئوری رنگ

۴- مفهوم دمای رنگ ( Color Temperature ) 

حتما کلمه ی دمای رنگ و یا Color Temperature به گوشتان خورده است. رنگ های گرم و رنگ های سرد اصطلاحی است که ما ایرانی ها بیشتر برای توضیح این مفهوم به کار می بریم. این مفهوم در واقع مشخص می کند که یک رنگ در چرخه رنگ ها در کدام قسمت قرار می گیرد.

توناژ های قرمز ، نارنجی و زرد معمولا به عنوان رنگ های گرم شناخته می شوند. این رنگ ها معمولا پر جنب و جوش تر هستند. و یک حس سرزندگی و صمیمیت را با خود به فضا می آورند. در نقطه مقابل توناژ های آبی ، بنفش و بیشتر پرده های سبز در دسته رنگ های سرد قرار می گیرند. این رنگ ها می توانند برای تعدیل فضای یک اتاق بکار گرفته شوند. رنگ های سرد بیشتر تداعی کننده حسه آرامش و راحتی هستند.

برای تعیین دمای رنگی یک فضا شما باید به سایز اتاق نیز توجه داشته باشید. به عنوان مثال استفاده از رنگ های گرم در یک آشپزخانه کوچک و تنگ می تواند حس خفقان و آشفتگی بوجود آورد. همانطور که استفاده از رنگ های سرد در یک اتاق بزرگ می تواند فضایی بی روح و سرد خلق کند.

۵- دسته رنگی انتخابی مکمل ( Complementary Color Scheme )

وقتی صحبت از دسته رنگ های انتخابی می شود ، دسته رنگ انتخابی ترکیبی ساده ترین است. این روش دو رنگ که در چرخه رنگ ها در نقاط متضاد یکدیگر قرار می گیرند را مورد استفاده قرار می دهد. عمدتا یک رنگ نقش رنگ غالب و دیگری به عنوان چاشنی فضا استفاده می شود. این یعنی ترکیبی مثل قرمز و سبز. یا آبی و نارنجی. و یا زرد با بنفش. این ترکیبات رنگی بشدت تضاد ایجاد می کنند. که به این معناست که باید در دوز پایین مورد استفاده قرار بگیرند.

به عنوان مثال برای جلب توجه ناظر به یک المان طراحی خاص.می توانید از این تکنیک برای جلوه بیشتر در یک فضا با رنگ های سالید استفاده کنید. و یا برای ایجاد حس سرزندگی و هیجان بیشتر در محیط خانه و یا دفتر کاری. اگر می خواهید که از دسته رنگی ترکیبی استفاده کنید ، به یاد داشته باشید تا حتما این ترکیب را در کنار رنگ های خنثی بکار بندید. زیرا رنگ های خنثی این فرصت را به چشمان شما می دهند تا کمی استراحت کنند. در غیر این صورت رنگ های ترکیبی در وسعت بالا می توانند در طولانی مدت خسته کننده و پریشان کننده باشند.

تئوری رنگ ها

۶- دسته رنگی مکمل تقسیم شده ( Split-Complementary Color Scheme )

اگر استفاده از دسته رنگی مکمل برای شما جذاب است اما از طرفی نگرانید که برای شما بیش از اندازه جسورانه ، پررنگ و ریسکی است دسته رنگی مکمل تقسیم شده برای شما انتخاب امن تری است. برای درست کردن این دسته رنگی ابتدا باید رنگ اصلی خود را انتخاب نمایید. سپس به جای رنگ مقابل در چرخه رنگ ها ، رنگ های دو طرف آن را به عنوان رنگ های مکمل بکار ببرید. این دو رنگ میزان قابل توجهی تعادل مورد نیاز محیط را تامین می کنند. شما همچنان تاثیر آنی رنگ های متضاد در فضا را خواهید داشت. اما در این روش امکان استفاده و ادغام میزان بیشتری از رنگ های متضاد را دارید. در حالی که در دسته رنگی مکمل برای تعادل فضا باید به استفاده مقادیر بالایی از رنگ های خنثی روی آورید.

دسته رنگی مکمل تقسیم شده وقتی رنگ اصلی خود را به عنوان رنگ غالب فضا در نظر می گیرید بهترین نتیجه را بوجود می آورد. با این حال بهتر است که در انتخاب رنگ اصلی دقت داشته باشید. سعی کنید بجای استفاده از رنگ های اشباع شده از رنگ های بی سر و صدا تر و خنثی تر استفاده نمایید. سپس دو رنگ متضاد را از رنگ های پررنگ و چشم گیر انتخاب کنید.

تئوری رنگ
تئوری رنگ
چرخه رنگ

۷- دسته رنگی مشابه (َAnalogous color Scheme )

دسته رنگی مشابه به معنی استفاده از ۳ رنگ کنار هم در چرخه رنگ هاست. به طور معمول در این روش دو رنگ از رنگ های اصلی انتخاب می شود. رنگ سوم از ترکیب دو رنگ اول و یک رنگ ثانویه بدست می آید. برای مثال شما می توانید رنگ زرد ، نارنجی و قرمز را انتخاب کنید. یا رنگ آبی ، بنفش و قرمز. کلید موفقیت در انتخاب این دسته رنگی تناسب است. قانون ۶۰-۳۰-۱۰ در اینجا هم به کار می آید. در ابتدا یک رنگ را به عنوان رنگ غالب و اصلی انتخاب کنید. رنگ دوم به عنوان رنگ کمکی در کنار رنگ اول قرار می گیرد. و رنگ سوم را یک رنگ متضاد به عنوان رنگ تاکیدی فضا انتخاب نمایید.

طراحی منوکروم را می توان به نوعی زیرمجموع ای از دسته رنگی مشابه دانست. جالب است که شما می توانید در این دسه رنگی با استفاده از رنگ های خنثی یک پالت رنگی مشابه بسازید. به راحتی از سفید ، مشکی و طوسی در کنار هم استفاده کنید.

تئوری رنگ ها

۸- دسته رنگی سه گانه (َTriadic color Scheme )

دسته رنگی سه گانه به معنی استفاده از سه رنگ با فاصله مساوی در چرخه رنگ هاست. رنگ های اصلی ( آبی ، زرد و قرمز ) یک مثال عالی از این دسته رنگی بحساب می آید. همینطور ۳ رنگ ثانویه( سبز ، بنفش و نارنجی ). این نوع از انتخاب رنگ اصولا کانتراست بالایی را در فضا ایجاد می کنند. از آنجایی که اصولا در این حالت از رنگ های خالص و اصیل استفاده می گردد و تضاد رنگ ها با هم بالا می باشد ، اصولا این نوع پالت رنگی را در طراحی اتاق کودک و یا فضای بازی می بینیم.

وقتی که از چنین رنگ های زنده ای در فضا استفاده می کنیم همواره باید به فضاهای دور و بر نیز توجه داشته باشیم. برای مثال استفاده از پالت رنگی سه گاه در دو فضای مجاور هم اصلا ایده خوبی نیست. این می تواند باعث شلوغ به نظر رسیدن بیش از اندازه فضا شود. پیشنهاد می شود در فضاهای مجاور دسته رنگی ۳ گانه از رنگ های ساده تر و پالت های رنگی خنثی استفاده گردد.

تئوری رنگ

۹- دسته رنگی چهارگانه (َTetradic color Scheme )

بعد از دسته رنگی ۳ گانه کار کمی پیچیده تر می شود. در این مرحله به سمت به تعادل رساندن چهار رنگ در یک فضا حرکت می کنیم. دسته رنگی چهارگانه برخی مواقع به عنوان دسته رنگی مستطیل نیز شناخته می شود. به دلیل شکلی که روی چرخه رنگ ها به وجود می آورد. آن هم به دلیل اینکه در این دسته رنگی دو جفت رنگ مکمل متمایز مورد استفاده قرار میگیرد. در این پالت رنگی المان دمای رنگ نقش اساسی و مهمی را ایفا می کند. مطمئن شوید که در انتخاب رنگ های این دسته از دو رنگ گرم و دو رنگ سرد در کنار هم استفاده می کنید. تنها در این حالت می توانید تعادل را در اتاق برقرار نمایید. همچنین استفاده میزان برابر از هر جفت رنگی در حفظ تناسب تاثیرگذار خواهد بود.

این نکته نیز اهمیت دارد. باید سعی کنید در استفاده از رنگ ها تنوع ایجاد کنید. برای مثال به دنبال اشکال و الگوهای مختلف باشید. تردید نکنید که استفاده از الگوها و اشکال به جای اجسام تک رنگ فضا را از حالت اشباع شده بیرون می آورد. با این تکنیک می توانید به خوبی یکنواختی رنگ ها در فضا را بشکنید.

تئوری رنگ

۱۰- دسته رنگی مربع (َSquare color Scheme )

دسته رنگی مربع هم از لحاظ نام و هم مدل شباهت بسیاری به دسته رنگی مستطیل دارد. در این حالت نیز از چهار رگ استفاده می شود. اما به جای تمرکز روی انتخاب جفت رنگ های مکمل متمایز ، ۴ رنگ با فاصله یکسان روی چرخه رنگ ها انتخاب می شود. در این حالت فرقی نمی کند که انتخاب شما کدام رنگها باشند. در هر صورت این دسته رنگی شامل یک رنگ اولیه ، ۱ رنگ ثانویه و ۲ رنگ ترکیبی خواهد بود.

شما می توانید شدت رنگ ها را با خنثی تر کردن ۲ رنگ و پر رنگ تر کردن دو رنگ دیگر تغییر دهید. دقیقا مشابه دسته رنگی چهارگانه باید توجه داشته باشید که به میزان یکسانی از رنگ های سرد و گرم اسفاده نمایید. اما ترجیحا به جای تمرکز روی استفاده مساوی مساوی از این جفت رنگ ها ، بهتر است یکی از این چهار رنگ را به عنوان رنگ غالب فضا در نظر بگیرید. سپس از سه رنگ دیگر به عنوان رنگ های تاکیدی فضا بهره ببرید.

تئوری رنگ

جمع بندی

اصطلاحات طراحی زبان خاص خودشان را دارند. اگر در هنگام صحبت از معماری ، طراحی و چیدمان ها احساس سرگیجه می کنید کسی نمی تواند به شما خرده بگیرد. زیرا اصطلاحات زیادی در این زمینه وجود دارد. در تلاشی برای ساده تر کردن مفاهیم طراحی ما اصول اساسی تئوری رنگ را با هم بررسی کردیم. قبل از شروع پروژه بازسازی یا طراحی خود از این مقاله به عنوان یک راهنما استفاده کنید. تا بتوانید به عنوان یک حرفه ای پروژه تان را در مسیر درست هدایت کنید.

آیا این مطلب برای شما مفید بود؟ آیا به نظر شما از تئوری رنگ ها مطلبی مانده که به آن اشاره نکرده ایم؟ ما را با نظرات خود سهیم کنید.

ترجمه و گردآوری توسط گروه موود

برای مشاهده متن با زبان اصلی کلیک کنید.